ماجرای آیمت
از یک سال پیش که یکی از دانش آموزانم در دبیرستان تیزهوشان در مورد نبود منبع مناسب برای آزمون هوش گله کرده بود در فکر انجام کار مطالعاتی مفصلی در این حوزه بودم. هر کدام از این دانش آموزان با اینکه اکنون در مدارس سمپاد درس می خواندند اما از وضعیت دلهره آور و بغرنجی که در سال منتهی به آزمون تیزهوشان تحمل کرده بودند ناراضی بودند و آن را برای دانش آموزان بعد از خودشان نمیخواستند.
از همان موقع شروع به بررسی منابع داخلی و خارجی موجود کردم و به ایدهی یکپارچه کردن افزایش بهرهوری هوشی رسیدم. یعنی در یک مسیر مشخص مانند یک ورزشکار که همهی عضلاتش را باهم می پروراند ما هم همهی عضلات مغزی مان را با همدیگر رشد خواهیم داد. منتها گاهی اوقات تمرکزمان بر یک بخش بیشتر از سایر بخش هاست اما هیچ گاه آن قسمت های دیگر را به حال خود نمیگذاریم!
ناگفته پیداست هدف اصلی آزمون های تیزهوشان سنجش افرادی است که از توانایی های هوشی بالایی بهرهمند هستند که اخیراً روانشناسان آن ها را «سرآمد» می نامند. دانش آموز سرآمد کسی است که زودتر از همسالانش می آموزد و در یک یا چند جنبهی مهارتی یا ذهنی استعداد قابل توجهی از خود نشان می دهد.
در حقیقت پروراندن هوش نه به معنای یادگیری علم است و نه یادگیری مهارت؛ بلکه افراد باهوش «بهرهوری» بهتری در استفاده از جنبه های مختلف هوش خود دارند. یعنی یاد گرفته اند چگونه فکر کنند، چگونه تحلیل نمایند و چگونه به کار ببندند. می خواهم بگویم کار در عرصهی هوش با کار در کلاس های درس متفاوت است؛ هوش قابل مبحث بندی نیست؛
سر انجام جنگ 40 روزهی رمضان با تمام تلخی هایش، فرصتی در اختیارم گذاشت تا نتایج مطالعاتم را درقالب کتاب حاضر تنظیم نموده و در اختیار دانش آموزان سرزمینم قرار دهم.
در مورد مطالعات علمی انجام شده در وبلاگ شخصی مؤلف بخوانید: http://wwhitehat.blogfa.com
در مورد ساختار کتاب آیمت :
امیدوارم منظور خود را راجع به اساس کار برای «افزایش بهرهوری هوش» تا حدی فهمانده باشم. اما کتاب حاضر که با همین هدف تألیف شده مشتمل بر 52 آزمون 30 سوالی در همهی جنبه های هوشی است که در آزمون تیزهوشان مورد سنجش قرار میگیرد. کتاب؛ علی رغم اینکه در هر آزمون از همهی انواع هوش کلامی، ریاضی، تصویری، فضایی و… سوال ارائه نموده است اما همهی این 52 آزمون در یک جهت مشخص حرکت می کنند و هر آزمون تکمیل کنندهی تمام آزمون های قبلی خود است.
برنامه ریزی برای کار با آیمت
هدف از تنظیم 52 آزمون(به تعداد هفته های سال) این است که دانش آموز با برنامه ای مشخص (یک آزمون در هفته) پیش برود. اما این برنامه ایست که قرار نیست اجرایی بشود! در حقیقت دانش آموز باید مدتی را که تا آزمون تیزهوشان باقی مانده بسنجد و تعداد آزمون ها را در هفته افزایش دهد به طوری که ممکن است برای برخی هفته ای 2 آزمون(6 ماه مانده به آزمون اصلی) یا بیشتر رقم بخورد و یا در شرایطی هر دو هفته با 3 آزمون کار کند(9ماه مانده به آزمون اصلی) که این بستگی به وقتی دارد که شروع به کار میکند.
آنچه که با آیمت میگذرانید…
بخش بسیار زیادی از سوالات این کتاب حاصل ترجمهی منابعی است که در اغلب کشور ها در حوزهی هوش مورد تأیید و استفادهی اساتید آن قرار میگیرد و برخی از آنها مکرر مورد استفادهی طراحان تیزهوشان قرار گرفته تا جایی که بار ها عین سوال را از منابع خارجی در آزمون تیزهوشان تکرار کرده اند! در زیر اطلاعات کامل منابعی که سوالات این کتاب را تشکیل داده اند می آورم:
- Advanced IQ test, Philip Carter
- Complete Book Of Intelligent Tests, Philip Carter
- The Ultimate IQ Test Book, Philip Carter
سه کتاب بالا که هر سه از یک مؤلف هستند بیشترین تکرار را در آزمون های تیزهوشان داشته اند و شک نکنید هر سوالی که ممکن بود از این سه کتاب در آزمون های تیزهوشان مجدداً تکرار شود و یا ایدهی آن استفاده شود، ترجمه شده و در جای مناسب خود در کتاب حاضر در دسترس است.
- آزمون های کانگورو از سال 2009 تا کنون
دومین منبع پرتکرار آزمون های تیزهوشان خصوصاً در حوزهی سوالات هوش ریاضی مربوط به آزمون های کانگورو میباشد. این آزمون ها در 6 سطح مختلف برای گرو های سنی برگزار می شود. در کتابی که اکنون در دست دارید همهی سوالاتی که برای سه گروه اول بوده (یعنی تا بازهی سنی نوجوانان) و امکان طراحی یا ایده گرفتن در آزمون های تیزهوشان را داشته و یا اینکه در افزایش بهرهوری هوشی به ما کمک می کرده آورده شده است. پس خیالتان از این بابت نیز راحت! (البته سوالات سه گروه بالاتر نیز در جلد های بعدی همین کتاب برای کسانی که میخواهند فراتر از آزمون کار کنند در دسترس خواهد بود.)
- PISA
آزمون های پیزا منبع خوبی برای سوالاتی است که با موقعیت واقعی سر و کار دارند؛ بیشتر به دنبال تفکر منطقی اند و برای ترکیب با هوش ریاضی و… نیز ظرفیت گسترده ای دارند که به نوبهی خود از سوالات این آزمون ها هم استفاده شده است.
در کنار همهی منابعی که بالا نام برده شد و شاکلهی اصلی آیمت را تشکیل میدهند، آزمون های تیزهوشان داخل کشور در سال های گذشته، بخش هوش غیر کلامی کتاب آقای Gajendra Kumar، کتاب IQ Mindbenders نوشتهی جو کامرون و کلی کتب دانشگاهی هوش و استعداد تحلیلی و کتاب های روانشناسی؛ در ترسیم روند یکپارچگی آیمت مقدماتی کمک کار بوده اند.
بیشتر بخوانید: منابع خارجی مورد علاقه طراحان تیزهوشان معرفی 5 منبع پرتکرار!
پاسخنامه
پاسخنامهی کاغذی آیمت که در انتهای کتاب آمده است به جز در مواردی معدود به هیچ وجه راهنمایی کاملی برای حل سوال انجام نمی دهد و صرفا تسهیل کنندهی حل سوال است.
یعنی شما را به جواب نزدیک تر می کند. در حقیقت با مراجعه به پاسخنامهی کاغذی صرفا مقداری از دشواری سوال کاسته می شود و هنوز برای یافتن راه حل کامل آن نیازمند تفکر منطقی هستید.
حتی در مورد سوال های که فقط گزینهی جواب آن داده شده به دنبال راه حل منطقی که شما را به جواب می رساند باشید، اینکار باعث می شود ذهنی خلاق برای کشف راه حل هایی جدید داشته باشید تا اگر در آینده با نوع جدیدی از سوالات و مسائل مواجه شدید خودتان بتوانید راه حل آن را بسازید.
پاسخ نامه ی ویدیویی
اگرچه برای کامل نمودن کتاب، پاسخ نامهی ویدیویی نیز برای آن ترتیب داده شده است که با اسکن QR کد مربوطه در صفحات کتاب یا کلیک در اینجا میتوانید به آن دسترسی داشته باشید.
سرعت و دقت
برای تمرینات مربوط به سرعت و دقت، آیمت جداگانه ی تدارک دیده شده است که میتوان به صورت مکمل با همین کتاب استفاده کرد و در کنار همدیگر پکیج کاملی برای دانش آموزان ششمی که میخواهند در تیزهوشان قبول شوند خواهد بود.
مثبت آیمت
کتاب دیگری نیز در مجموعه ی آیمت در حال پردازش است که سطح آن کمی بالاتر از آیمت مقدماتی میباشد و برای افرادی است که میخواهند فراتر از آزمون تیزهوشان با هوش خود سر و کار داشته باشند. مثبت آیمت همچنین مکمل خوبی برای دانش آموزن نهمی خواه بود تا در کنار آیمت مقدماتی از آن هم بهره ببرند.
تقدیم به دانش آموزان شهید مدرسهی شجرهی طیبهی میناب
امین زینال زاده
اردیبهشت 1405